Subnavigatie

X

Waren de nazi’s links?

Foto: Hitler and Stalin poster in comparison | © Wikipedia Commons

Door sommigen wordt beweerd dat de Nationaalsocialistische Duitse arbeiderspartij een linkse partij was. De nationaalsocialisten (nazi’s), communisten, en de sociaal democraten betoogden allemaal voor variaties op dezelfde thema’s en streden voor dezelfde stemmen in dezelfde kiesdistricten.1 Ook de naam van de partij doet geloven dat de nazi-partij een linkse partij was. Het waren immers ‘socialisten’. De vraag blijft echter: waren de nazi’s links?

In het kort:

  • Extreemlinks was dodelijker in de 20ste eeuw dan extreemrechts.
  • Communisten geloven in een wereldwijde revolutie van de proletariaat, sociaaldemocraten geloven in een vreedzame democratische evolutie, nationaalsocialisten geloven in een nationale revolutie van een nationale klasse.
  • Adolf Hitler en Josef Goebbels gaven toe dat er in essentie geen verschil is tussen marxisme (communisme) en nationaalsocialisme. Beiden willen kapitalisme omverwerpen en een socialistische staat tot stand brengen.
  • De nazi’s waren geïnspireerd door zowel linkse als rechtse denkers.

Extreemrechts lijkt niet te willen verdwijnen uit het politieke spectrum. Zelfs na de horror dat de Holocaust heet, blijven sommige mensen het extreemrechtse gedachtegoed aanhangen. Terwijl extreemrechts inmiddels in het verdomhoekje is gedrukt (overigens volledig terecht), spreekt men weinig over extreemlinks. De meeste mensen weten waarschijnlijk wel iets te vertellen over de Holocaust, maar de goelags zijn in het algemeen minder bekend bij het grote publiek.

Extreemlinks was zelfs dodelijker in de 20ste eeuw dan extreemrechts was. De nationaalsocialisten hebben ruim 10-12 miljoen doden (exclusief oorlogsslachtoffers) op hun naam staan.2 Extreemlinks, de communisten, heeft echter ruim 100 miljoen doden (exclusief oorlogsslachtoffers) op hun naam staan.

Communisten, sociaaldemocraten, en nationaalsocialisten

De communisten, sociaaldemocraten en de nationaalsocialisten hebben een aantal fundamentele verschillen in hun politieke benadering. Voor communisten en de nationaalsocialisten is revolutie de weg naar een socialistische wereld. Sociaaldemocraten vinden dat evolutie de weg is naar een socialistische wereld. Deze laatste groep socialisten verwierpen (en verwerpen nog steeds) de gewelddadige weg van een revolutie en geloven in een vreedzame democratische transitie naar socialisme. Voor sociaaldemocraten waren de communisten en nationaalsocialisten essentieel hetzelfde.3 De communisten kwamen echter met de tegenreactie dat de sociaaldemocraten en nationaalsocialisten zichzelf hadden verkocht aan de kapitalisten.4

De juiste vorm van socialisme

Voor de sociaaldemocraten was er geen verschil tussen de communisten en nationaalsocialisten. Er was echter wel een essentieel verschil tussen de twee socialistische bewegingen. De communisten wilden een wereldwijde revolutie door de universele arbeidersklasse (de proletariaat). Deze arbeidersklasse zou wereldwijd in opstand komen tegen de kapitalistische bourgeoisie. Dit staat beter bekend als het internationaal Marxisme. Werner Sombart (1863-1941) en Moeller van den Bruk (1876-1925) argumenteerden echter dat er geen universele cultuur bestaat, en dus: een internationaal socialisme bestaat niet. Vandaar dat er maar een vorm van socialisme de juiste is: nationaalsocialisme.5 Op basis van deze verschillen, ontstond de strijd tussen de socialisten voor de ‘juiste vorm van socialisme’.

Anti-liberaal kapitalisme

De strijd tussen de communisten en nationaalsocialisten was in essentie niets meer dan een strijd tussen een totalitaire dictatorschap van het Volk of een totalitaire dictatorschap van de proletariaat.6 Ze hadden een duidelijke overeenkomst: beide vormen van socialisten waren op basis van de theorieën van Karl Marx en Friedrich Engels. Zelfs Adolf Hitler en Josef Goebbels gaven toe dat nationaalsocialisme en marxisme (communisme) hetzelfde zijn.7 Hun grootste overeenkomst was hun haat voor kapitalisme. Beide kanten van het spectrum wilden het kapitalistische systeem omverwerpen en een socialistisch systeem tot stand brengen.8 Voor Goebbels waren geld en liberalisme de bron van al het kwade, Goebbels zei in zijn roman Michael (1929): “Liberalisme betekent: Ik geloof in de Mammon (geld),” en: “Socialisme betekent: Ik geloof in werk.”9

Daarnaast zijn zowel communisme en nationaalsocialisme collectieve bewegingen die zich verzetten tegen liberalisme. Zij stellen het collectieve belang boven het individuele belang. Het is in die systemen dus geoorloofd om de rechten en vrijheid van de individu te beperken ten behoeve van de behoeften van het collectief.

Waren de nazi’s links?

Door al deze aanwijzingen zou men gaan geloven dat nationaalsocialisme links is. Het antwoord op de vraag: waren de nazi’s links?, is tegen verwachtingen in: nee, dat waren ze niet. Hoewel de nationaalsocialisten anti-kapitalistisch zijn en veel overeenkomsten hebben met communisme en sociaaldemocraten, geloofden de nationaalsocialisten, anders dan de communisten en sociaaldemocraten, in een nationale revolutie. Deze nationale revolutie moest zijn gebaseerd op een revolutie door een nationale klasse. Voor de nationaalsocialisten in Duitsland was dit de Duitse arbeidersklasse dat zwaar had geleden ten gevolge van de Eerste Wereldoorlog en de crisis van de jaren ’30.10

De nazi’s waren dus niet links, maar rechts door hun nationale overtuiging van suprematie van het Volk. Sommigen beweren dat de nazi’s zelfs geen socialisten waren, maar filosofisch waren de nazi’s wel degelijk socialisten in hun overtuigingen. Studenten “groeiden op met het idee dat ze rebelleerden tegen de generatie van hun ouders en het corrupte systeem van het westen: liberaal kapitalisme.”11

“What links the Right and the Left is a core set of themes: anti-individualism, the need for strong government, the view that religion is a state matter (whether to promote or suppress it), the view that eduction is a process of socialization, ambivalence about science and technology, and strong themes of conflict, violence, and war.”

Hicks, S.R.C. 2004: 104

Hun afkeer van het liberale kapitalisme van het westen en hun idee om een socialistische staat te implementeren, is reden genoeg om te beweren dat de nazi’s socialisten waren. In dat opzicht delen ze veel politieke standpunten met de links collectivisten, zoals marxisten (communisten) en de sociaaldemocraten. Het is dus des te vreemder dat Syed Kamall werd uitgelachen en agressief werd benaderd door EU parlementariërs, waaronder Frans Timmermans, toen Kamall beweerde dat de nazi’s socialisten waren. Deze bewering is namelijk voor een deel juist.

Na de val

De val van het nationaalsocialisme was deels een overwinning voor de communisten. Doordat rechts-socialisme in de vorm van nationaalsocialisme was verslagen en verbannen, stond links socialisme er alleen voor in de strijd tegen het liberale kapitalisme in het westen. De horror van het nationaalsocialisme maakte het communisme moreel superieur, maar al gauw bleek ook het communisme haar eigen horror te kennen: de goelags. Ook het model van de links-socialistische staat, de Sovjet Unie, kwam ten val na de val van de muur en opstand tegen de onderdrukking in o.a. Hongarije. Deze tegenslagen voor het socialisme leidden uiteindelijk tot het hedendaagse Black Lives Matter (multicultureel socialisme), Greta Thunberg’s klimaatstakingen (links ecologisme), en postmodernisme.

Dit artikel is geïnspireerd door het boek ‘Explaining Postmodernism, Skepticism and Socialism from Rousseau to Foucault‘ van Stephen R.C. Hicks.

  1. Hicks, S.R.C. 2004: 131
  2. Hicks, S.R.C. 2004: 149
  3. Hicks, S.R.C. 2004: 131
  4. Hicks, S.R.C. 2004: 131
  5. Hicks, S.R.C. 2004: 130
  6. Hicks, S.R.C. 2004: 133
  7. Hicks, S.R.C. 2004: 132
  8. Hicks, S.R.C. 2004: 133
  9. Hicks, S.R.C. 2004: 133
  10. Hicks, S.R.C. 2004: 134
  11. Hicks, S.R.C. 2004: 134

Misschien vindt u dit ook leuk:

Reacties

Laat een Reageren

U kunt deze gebruiken HTML tags en attributen: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Scroll Up